مبانی تجارت الکترونیک

ترجمه: مهندس وحید بیرانوند

[ خانه ] [ کتاب های من ] [ همراه آنلاین ]

مقدمه ای بر تجارت الکترونیک:

امروزه تجارت الکترونیک واژه بسیار مشهوری است. در مجلات مشهوری مانند Time و Business Week همواره مقالاتی در این باره به چشم می خورد. گزارشات خبری روزنامه ها و تلويزیون در آینده خرده فروشی نقشی تعیین کننده دارند. هر کسی خواهان این است که شما از آدرس اینترنتی وی با خبر باشید. منظور از تجارت الکترونیک چیست؟ حقیقتاً بزرگی آن چقدر است؟ اگر شرکتها از این شیوه تجارت استفاده نکنند آیا می توانند به کار خود ادامه دهند؟ اگر شما با این شیوه تجارت آشنایی نداشته باشید آیا از قافله عقب می مانید؟ اصلاً در مورد چه شیوه ای صحبت می کنیم؟ در این کتاب خواهید آموخت که در صنایع مختلف تجارت الکترونیک به چه معناست.
تجارت الکترونیک (E-commerce)
با وجود اینکه خصوصیات این مفهوم انواع گوناگونی از فعالیتها را در برمی گیرد، لیکن می توان آنها را در دو مفهوم خلاصه نمود: (1) فروش آنلاینِ کالا و خدمات و (2) توزیع آنلاین اطلاعات. برخی نویسندگان واژه تجارت الکترونیک یا e-commerce یا electronic commerce را خرید و فروش کالا و خدمات با استفاده از اینترنت معنا می کنند. در این کتاب ما از تعریف جامع تری بهره می گیریم: تجارت الکترونیک(e-commerce)عبارت است از هر گونه مبادله الکترونیکی اطلاعات با هدف انجام فعالیت اقتصادی.
آنچه که ما امروز به عنوان اینترنت می شناسیم قدمت چندانی ندارد. پیشینه و سرمنشأ اینترنت شبکه پروژه های تحقیقاتی پیشرفته (Advanced Research Projects Network) یا به اختصار ARPANET خوانده می شد. این شبکه در دهه 1960 میلادی و با اهداف نظامی و علمی ایجاد شد. هدف اصلی آن حفظ و نگهداری ارتباطات در مواردی همچون یک جنگ اتمی یا بلایای طبیعی بود که ممکن بود بخشهایی حیاتی از سیستم های ارتباطاتی ما را مختل سازند. در آن زمان تنها محققین و برخی کاربران متخصص امکان دستیابی و استفاده از این شبکه را دارا بودند. بعدها سازمان علوم ملی، دانشگاه ها را نیز به این شبکه متصل نمود، و سـرانجام با بهبود سرعت مودم ها، توسعه صنعت سرویس دهنده های اینترنت(ISP)، و امکان ثبت دامنه(domain name registration)، استفاده از اینترنت در تجارت، انیستیتوهای آموزشی، و خانواده ها امکان پذیرگشت. همانگونه که ممکن است انتظار داشته باشید، اینترنت منبعی برای کسب اطلاعات تاریخی در مورد خودش می باشد. چندین سایت موجود است که بازه های زمانی(timeline) ارائه می کنند که برای تقویت دیدگاه و اطلاعات شما در این ارتباط مفید می باشند. تا قبل از سال1991 امکان استفاده از اینترنت برای مقاصد تجاری وجود نداشت. اما تنها پنج سال بعد، طبق گزارشات، ارزش معاملات در فروشگاه های اینترنتی به حدود 1 میلیارد دلار رسید.
برای درک میزان گستردگی استفاده تجاری از اینترنت کافی است کمی به اطرافتان توجه کنید. مثلاً موقع رانندگی به کامیون بعدی که از آن سبقت می گیرید توجه کنید. احتمالاً URL (uniform resource locator)، یا آدرس اینترنتی شرکت حمل و نقل روی آن نوشته شده است. به شناسنامه یا جلد کتابهایتان توجه کنید، احتمالاً آدرس اینترنتی ناشر را خواهید دید. به آشپزخانه بروید، ببینید چند شرکت آدرس اینترنتی خود را روی محصولاتشان حک نموده اند. 28 ژانویه 2002 در مجلهTime حداقل 25 تا از 27 آگهی موجود، دارای URL بودند. مجله Time نیز آدرس www.time.com را روی جلد قرار داده بود. چرا همه این شرکتها می خواهند دنیا از مکانشان در اینترنت مطلع باشد؟ برخی از این شرکتها از اینترنت برای فروش کالا و خدمات خود به مصرف کنندگان بهره می گیرند، برخی دیگر از آن برای تجارت با دیگرشرکتها استفاده می کنند. همه این مؤسسات از موجودیت اینترنتی خود برای معرفی شرکت و محصولاتشان بهره می گیرند.
کارشناسان پیش بینی می کنند بخش اعظم معاملات - حدود 93 درصد از مجموع 2.5 تریلیون دلار پیش بینی شده برای سال 2004 - تجارت فروشنده - با - فروشنده(B2B) خواهد بود. تجارت فروشنده - با - فروشنده(B2B) به جای معامله مستقیم با مصرف کننده، مابین یک فروشنده با فروشنده دیگر انجام می پذیرد. اگر نیاز به خریداری یک لولا برای کابینت آشپزخانه دارید، به جای سفارش آن در اینترنت آسانتر آن است که به فروشگاه سخت افزاری محله رجوع کرده و نیاز خود را مرتفع سازید. اما اگر شرکت شما تولید کننده کابینت است و شما دنبال یک عرضه کننده لولا می گردید، آنگاه بررسی کاتالوگ های آنلاینِ موجود از شرکتهای سخت افزاری، این امکان را برای شما فراهم می کند تا با یک نظر ببینید کدام تولید کننده آنچه را که شما نیاز دارید تولید می کند. اینترنت همچنین این امکان را برای خریدان و فروشندگان حقوقی در سراسر جهان فراهم می کند تا یکدیگر را پیدا کرده و با هم شریک تجاری شوند. تولیدکنندگان موتور خودرو با اتصال دپارتمان قطعات نمایندگی های فروش با تعمیرگاه هایی که به دنبال قطعات تعمیری بودند، یک مبادله اینترنتی ایجاد نمودند. این شرکت اشتراکی موجب شد با استفاده از کاتالوگ قطعات الکترونیکی Bell and Howell، شرکتهای General Motors، Ford، DaimlerChrysler، و Saturn کار حمل و نقل را به مکان مورد نظر سریعتر به انجام برسانند.
حضور در اینترنت علاوه بر فراهم نمودن تسهیلاتی برای خرید و فروش، مزایای دیگری نیز برای شرکتها به دنبال دارد. یک شرکت می تواند با انجام فعالیتهای زیر وجة خود را بهبود بخشد: ارائه تاریخچه شرکت، ارائه توصیه هایی مجانی به کاربران درمورد محصولات، و ارائه اطلاعات مالی به صورت آنلاین. شرکت می تواند فرصتهای شغلی را به اطلاع عموم رسانده، و محصولات جدید خود را به نمایش بگذارد. این حضور باعث آشنایی مصرف کنندگان در مکانهای دور افتاده با نام شرکت می شود.شرکت در کنار همه این موارد می تواند به جمع آوری اطلاعات در مورد تعداد - و در برخی موارد خصوصیات شخصی- افراد بازدیدکننده از سایتش بپردازد.
يکی از ساده ترین روش های درک میزان ارتباط اینترنت و تجارت، جستجو در خود اینترنت می باشد. در این زمینه موتورهای جستجویی، از قبیل Yahoo و Google، وجود دارد که در ارتباط با تجارت و موضوعات مرتبط با آن گروه هایی(categories) ارائه می کنند. برخی از این موتورهای جستجو در صفحاتشان دارای لینک های مستقیمی برای موضوعات تجاری، از قبیل اعلام قیمت اوراق بهادار یا اسامی شرکتها، می باشند. در فعالیت گام به گامی که در ادامه آمده است برای آشنایی با تجارت الکترونیک از چندین موتور جستجو دیدن خواهید نمود.

آیا می دانید که؟

CyberAtlas در ژانویه 2002، از دیدگاه بازدید کنندگان ده سایت زیر را به عنوان ده سایت برتر از لحاظ مشخصات آنلاین بودن اعلام نموده است: Microsoft Corp.، Yahoo Inc.، AOL Time Warner، Terra Lycos، U.S.Government، Amazon.com، eBay، Primedia، Google، وDisney Internet.

اخلاقیات اینترنتی

مرکزاخلاقیات تجاری دردانشگاه St.Thomas برای تمرین تجارت اخلاقی، آموزشها ومنابعی ارائه می کند. گرچه محدوده فعالیت این مرکزفراترازتجارت الکترونیک است، لیکن ازاینترنت به عنوان تریبونی برای نشرآخرین پژوهش های انجام شده درحوزه اخلاقیات کاری بهره گرفته است. شما می توانید با مراجعه به وب سایت http://www.stthom.edu/cbes/oje.html به مطالعه موضوعاتی ازمجله آنلاین اخلاقیات بپردازید.

آیا می دانید که؟

سود حاصل از خرده فروشی آنلاین(شامل خدمات مسافرتی، داروهای تجویزی، و خودرو) در ایلات متحده در سال 2006 بالغ بر 130.3 میلیارد دلار پیش بینی شده است. این مبلغ تقریباً چهار برابر سال 2001 (یعنی 34.1 میلیارد دلار) است.